Orgel

Geschiedenis van het orgel 1896-2008

In het jaar 1861 wordt voor de eerste keer in de kerkenraad gesproken over de aanschaf van een orgel. Als reden noemt ds. Ploos van Amstel: “het bevorderen van het stichtelijk gezang”. Het zou nog ruim dertig jaar duren voordat het orgel er kwam. Dit was vooral te danken aan de toenmalige predikant ds. Johannes Kuijper. Hij zette acties in gang om de nodige financiën binnen te halen.

In 1896 werd het orgel in de kerk geplaatst. De bouwer is onbekend. In diverse publicaties wordt als bouwer genoemd ene Smit of Smits uit Utrecht. Dit is nergens terug te vinden. De notulen van de kerk maken wel melding van een andere naam, namelijk die van Willem van Rossum uit Schoonhoven. Hij heeft het orgel aan de kerk geleverd voor 850 gulden. Van Rossum was beiaardier en organist in Schoonhoven maar voor zover bekend was hij geen orgelbouwer. Het was een bescheiden orgel met 8 stemmen.

Het orgel had één manuaal en een aangehangen pedaal.

Nadat het orgel jarenlang goede dienst had bewezen begonnen zich in de jaren 50 van de vorige eeuw ernstige gebreken voor te doen. Daarop werd door de kerkenraad besloten de orgelbouwer M.K. Koppejan uit Ederveen een restauratie/uitbreiding te laten verrichten. In november 1959 werd het vernieuwde orgel in gebruik genomen. Het werd uitgebreid met enkele stemmen en het orgel kreeg nu een vrij pedaal van 27 tonen. Veel bestaand pijpwerk werd gehandhaafd.

De belangrijkste veranderingen vonden plaats in 1972/1973. Toen de restauratie van de kerk in 1967 in gang werd gezet, werd het orgel opgeslagen. In eerste instantie werd besloten dit orgel niet meer te gebruiken. Het werd door deskundigen afgekeurd. Een nieuw orgel was echter geen optie vanwege de hoge kosten. Toen de zoektocht naar een gebruikt orgel niets opleverde kwam men in contact met orgelbouwer Herbert Koch uit Apeldoorn. In overleg met hem werd besloten het orgel weer op te bouwen en bovendien uit te breiden met een bovenwerk en uiteraard met een aantal stemmen.

Eind 1973 werd het orgel in gebruik genomen met 7 stemmen op het hoofdwerk, 7 op het bovenwerk en een vrij pedaal met 2 stemmen. Dit orgel is nog steeds in gebruik. Het orgel is deels mechanisch en deels pneumatisch (dat geldt voor het Pedaal, 19 pijpen van de Prestant 8’ en 4 pijpen van de Octaaf 4’). Het onderhoud wordt vanaf ca. 1980 verricht door de firma Van Vulpen uit Utrecht.

Boekje

Over de geschiedenis van het orgel is een boekje geschreven. In 100 pagina’s wordt de geschiedenis uitvoerig beschreven. Er wordt dieper ingegaan op de veranderingen die in de loop der jaren hebben plaatsgevondem, de predikanten die hierin een rol hebben gespeeld en ook wordt aandacht geschonken aan de organisten en orgelpompers. Het boekje kost € 5 (excl. verzendkosten) en is verkrijgbaar bij ejvanlaar@hetnet.nl .